اتحادیه اروپا از سال 2008 پروژهای را با نام OservatoryNANO آغاز کرده است که در قالب آن، مطالعات و تحلیلهای گستردهای در سطوح مختلف علمی و صنعتی انجام میشود تا سیاستگذاران اروپایی را در راهبری برنامههای توسعه فناوری نانو کمک کند.یکی از خروجیهای این پروژه، گزارشهای دورهای با عنوان Factsheet است. این گزارشها اطلاعات بسیار مختصر و مفیدی در زمینه پیشرفتهای فناوری نانو در هر یک از بخشهای صنعتی و فناوری به همراه تحلیلهایی از مباحث اجتماعی و سلامت مرتبط ارائه میدهند.در گزارش مارس 2011، فناوری نانو در حوزههای هوا فضا، اتومبیل و حمل و نقل، صنایع کشاورزی و مواد غذایی، شیمی و مواد، ساختمان، انرژی، محیط زیست، سلامتی، پزشکی و نانوبیوفناوری، فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، امنیت و منسوجات، مورد تحلیل قرار گرفته است و برای هر وضعیت، یک برگه اطلاعات آماده شده است. در هر کدام از این برگههای اطلاعات جامع توضیحات مختصری از بخش مربوطه، قبل از این که پیشرفتهای فناوری نانو موجود لحاظ شود، ارائه شده است و در ضمن موضوعات زیر را نیز در بر میگیرد:
1. چالشها2. راهحلهای فناوری نانو3. سطح آمادگی فناوری (TRL)4. موانع بر سر راه تجاریسازی5. سنجش میزان تأثیر6. وضعیت رقابتی اتحادیه اروپا7. EHS (محیط زیست، سلامتی و ایمنی) و ELSA (جنبههای اخلاقی، قانونی و اجتماعی) و دیگر موارد.شمایی از سطح آمادگی فناوری اقتباس شده از پروژه ObservatoryNANO، در پنج سطح خلاصه شده و در شکل نشان داده شده است و همچنین با استاندارد دفاعی، که شامل 9 مرحله است، مقایسهای صورت گرفته است.اطلاعاتی که در برگههای اطلاعات جامع ارائه شده است شامل آنالیزهای انجام شده در طول سال 2010 است. اطلاعات و آنالیزهای بیشتر، در سایت www.ObservatoryNANO.eu یافت میشود. در نهایت خلاصهای از جنبههای اخلاقی، قانونی و اجتماعی (ELSA) مربوط به پیشرفتهای فناوری نانو در 10 حوزه فناوری ذکر شده است.
شکل 1. طرح شماتیکی از سطح آمادگی فناوری ObservatoryNANO متناظر با طرح 9 مرحلهای استاندارد دفاعی (سمت راست)
2. صنایع هوافضا، اتومبیل و حمل و نقلدر این بخش، کاهش نشر گاز دیاکسید کربن از جمله مهمترین چالشها بهشمار میرود و منجر به در نظر گرفتن برخی از پارامترها میشود که در کاهش وزن، کارایی وسیله نقلیه و همچنین اقتصاد ماشینهای برقی (هر دو پارامتر مربوط به وزن و میزان هزینههای محاسبه شده به ازاء هر کیلووات ساعت) خلاصه میشود.
3. صنایع کشاورزی و مواد غذاییبه کارگیری فناوری نانو در بخش صنایع کشاورزی و مواد غذایی، بهمنظور بهبود سلامتی و ایمنی است که از طریق ردیابی و آشکارسازی عوامل ضد میکروبی پیشرفته و باکتریهای بیماریزای موادغذایی انجام میشود.
4. شیمی و موادشیمی و مواد از جمله موضوعات اساسی و پایهای هستند که کاربردهای فناوری نانو را بهخوبی نشان میدهد. جدول زیر کاربرد نانومواد را در این بخش نشان میدهد.
5. ساختمانیکی از راهبردیترین صنایع در اروپا، صنعت ساختمان است که در زمینه فراهمساختن بناها و زیرساختها فعالیت دارد و همه بخشهای اقتصادی نیز به این صنعت وابسته است. این بخش ازجمله بخشهای سنتی و محرک اقتصادی است، بنابراین در ملاحظات اقتصادی و زیستمحیطی این بخش بازنگریهابی انجام شده است تا فناوریهای جدید بتوانند با این بخش سازگار شوند.
6. انرژیفناوری نانو، توانایی بهبود سیستمهای تولیدکننده انرژی را دارد. باتریها و سوپرخازنها، ذخایر انرژی را فراهم ساخته و در تجهیزاتی که انرژی را جمعآوری میکنند، به کار برده میشوند. همچنین دارای کاربردهای ویژهای با تأثیر اجتماعی بالا هستند که وسایل نقلیه برقی از آن جمله است. تجهیزات ترموالکتریک قابلیت جمعآوری حرارت محیطی موجود، که بهعنوان منبع انرژی آزاد است، را دارد. این تجهیزات در کاربردهای ویژه به کار برده خواهند شد.
7. محیط زیستدر این بخش کاربردهای نانومواد در زمینه اصلاح و بهبود خاک، آب و آلودهکنندههای هوا در محیط زیست شرح داده شده است.
8. مراقبتهای پزشکیدر این بخش، کاربرد نانومواد و فناوری نانو در محصولات پزشکی و محصولات مرتبط با مراقبتهای پزشکی توضیح داده شده است.
9. فناوری اطلاعات و ارتباطاتتأثیر فناوری نانو در تجهیزات الکترونیکی بسیار زیاد است که شامل مواد و فرآیندهای جدید و همچنین قوانین Moore به کار رفته در رویکردهای جدید مربوط به نمایشگرها، حافظه و شبکه است. اولین چالش در سر راه این فناوریها، تولید محصولات مقرون بهصرفه و تکثیرپذیر است.
(Comple mentary mos) CMOS: تکنیکی برای تولید مدارات مجتمع کم مصرف
Coordinate: زبان برنامهنویسی مختص محاسبات هندسی
10. امنیتاز جمله اهداف بخش امنیت، دستیابی به فناوریهای پیچیده جهت خنثی کردن فعالیتهای تروریستی و تقویت امنیت کشور است. برای مثال، محافظت از صنایع و خریداران محصولات از سیستمهای مخابراتی نا امن و جعلی، با به کارگیری راه کارهای جدید ارائه شده بهوسیله فناوری نانو امکانپذیر است.
11. منسوجاتمنسوجات ساختهشده با فناوری نانو دارای محاسنی از قبیل بهبود سطح محافظتی، سبکی، راحتی بیشتر و چند منظوره بودن، هستند. فناوری نانو در این بخش قادر به ارائه محصولات ویژه و ارزشمند در زمینه پزشکی و بخش ورزشی-بیرونی (صحرایی) است که باعث افزایش راحتی، حفاظت و کارآیی این محصولات میشود.
دندریمرها: پلیمرهای سنتزی با ساختار زنجیرهای شبیه درخت